"ในเวลาที่เราผ่านวัยเรียนมานานโขแล้วนั้น  คงมีบ้างสักวันที่ท่านอยากย้อนรำลึกถึงอดีตเมื่อครั้งต้องท่องบ่นตำราเป็นประจำ  ตำราหรือแบบเรียนบางเล่มอาจเคยให้ความรื่นรมย์แก่ท่านเป็นพิเศษกว่าเล่มอื่น ๆ ด้วยเหตุที่มีเสน่ห์บางอย่างแฝงอยู่ เช่น เนื้อเรื่องดี  รูปประกอบสวย  อ่านแล้วเกิดความประทับใจ  แม้วันเวลาจะผ่านไปนานแค่ไหนก็ยังรู้สึกถึงความงดงามเหล่านั้นอยู่..."

เอนก  นาวิกมูล, "แบบเรียนในดวงใจ," บ้านพิพิธภัณฑ์ สมาคมกิจวัฒนธรรม (กรุงเทพมหานคร : 2546).

จากหนังสือรวมภาพแห่งความทรงจำอันสดใสในวัยเยาว์เล่มนี้  พี่เอนกฯ ได้เสนอรายชื่อหนังสือแบบเรียนในดวงใจเอาไว้รวม 16 รายการ ได้แก่

1. มูลบทบรรพกิจ 
2. แบบเรียนเร็ว 
3. ดรุณศึกษา 
4. บทดอกสร้อยสุภาษิต 
5. แบบหัดอ่านหนังสือไทย 
6. แบบเรียนเร็วใหม่ 
7. นกกางเขน 
8. ลูกสัตว์ต่าง ๆ 
9. ดอกรักสัตว์แสนรู้ 
10. แมวสีสวาด 
11. แบบสอนอ่านมาตรฐาน 
12. แบบเรียน ก ไก่ ชั้นเตรียม 
13. หนังสือชนะการประกวดแบบเรียน ครั้งที่ 6 พ.ศ.2495 
14. แบบเรียนชุดปัญญา-เรณู 
15. แบบเรียนชุดสุดา - คาวี 
16. แบบเรียนภาษาไทย ป.3 - ม.ศ.5

เพื่อนนักอ่านนักสะสมที่สนใจ สามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในหนังสือของพี่เอนกฯ นะครับ  สำหรับผมเองก็มีแบบเรียนแสนรักของตัวเองอยู่เหมือนกัน  บางเล่มรักเพราะเรียนมากับมือ  บางเล่มเกิดมาไม่ทันเรียนหากทว่าเป็น"รักแรกพบ"เอาเมื่อตอนโตแล้วก็มี  บรรดาแบบเรียนเล่มที่ว่าก็ได้แก่ 

1.   แบบเรียนประถมศึกษาชุด ปัญญา-เรณู
2.   แบบสอนอ่านภาษาไทยชุด สุดา-คาวี
3.   แบบเรียนภาษาไทยชุดมานี-มานะ 
4.   แบบหัดอ่านหนังสือไทย 
5.   แบบเรียนเร็วใหม่
6.   ดรุณศึกษา   
7.   นิทานสุภาษิต
8.   นิทานอีสป
9.   ลูกสัตว์ต่าง ๆ
10. นกกางเขน 
11. ดอกรักสัตว์แสนรู้
12. แมวสีสวาด 
13. บทดอกสร้อยสุภาษิต
14. นิทานร้อยบรรทัด

ผมเชื่อว่าคนที่เคยผ่านช่วงชีวิตวัยเรียนมา ต้องมี "แบบเรียนในดวงใจ" ของตัวเองกันทุกคน  มากน้อยต่างกันแล้วแต่น้ำหนักของความสุขที่เก็บเกี่ยวได้ในวันวัยอันรื่นรมย์เหล่านั้น  วันไหนว่าง ๆ ลองเอนหลังสบาย ๆ แล้วหลับตาย้อนคิดไปถึงวันคืนเก่า ๆ ในวัยเรียนดูสิครับ  นอกจากแบบเรียนแสนรักแล้ว  บางทีคุณอาจจะได้พบกับอะไรอื่นอีกในลิ้นชักแห่งความทรงจำที่ช่วยเติมเต็มความสุขในวันนี้ของคุณก็ได้  ขอให้โชคดีครับ...